Sau mùa hè nóng nực năm 2021 với nhiệt độ cao kỷ lục, bán cầu bắc đã đón chào mùa đông lạnh giá, và tuyết rơi rất nhiều, ngay cả ở sa mạc Sahara, một trong những nơi nóng nhất trên trái đất. Mặt khác, bán cầu nam lại đón nhận cái nóng như thiêu đốt, với nhiệt độ lên tới 50°C ở Tây Úc, và những tảng băng khổng lồ ở Nam Cực đã tan chảy. Vậy điều gì đã xảy ra với Trái đất? Tại sao các nhà khoa học lại nói rằng sự tuyệt chủng hàng loạt lần thứ sáu có thể đã đến?
Là sa mạc lớn nhất trên Trái đất, khí hậu của sa mạc Sahara cực kỳ khô hạn và nóng bức. Một nửa diện tích khu vực này nhận được lượng mưa hàng năm dưới 25mm, thậm chí một số khu vực còn không có mưa trong nhiều năm liền. Nhiệt độ trung bình hàng năm trong khu vực có thể lên tới 30℃, và nhiệt độ trung bình mùa hè có thể vượt quá 40℃ trong nhiều tháng liên tiếp, nhiệt độ cao nhất từng được ghi nhận thậm chí lên tới 58℃.
Nhưng ở một vùng cực kỳ nóng và khô hạn như vậy, mùa đông năm nay hiếm khi có tuyết rơi. Thị trấn nhỏ Ain Sefra, nằm ở phía bắc sa mạc Sahara, đã có tuyết rơi vào tháng Giêng năm nay. Tuyết phủ kín sa mạc vàng óng. Hai màu sắc hòa quyện vào nhau, tạo nên một khung cảnh đặc biệt kỳ lạ.
Khi tuyết rơi, nhiệt độ trong thị trấn giảm xuống -2°C, thấp hơn vài độ so với nhiệt độ trung bình của những mùa đông trước đó. Thị trấn này đã có tuyết rơi bốn lần trong 42 năm trước đó, lần sớm nhất là vào năm 1979 và ba lần gần nhất trong sáu năm qua.
Tuyết rơi ở sa mạc rất hiếm gặp, mặc dù sa mạc rất lạnh vào mùa đông và nhiệt độ có thể xuống dưới 0 độ C, nhưng sa mạc lại rất khô, thường không có đủ hơi nước trong không khí, và lượng mưa cũng như tuyết rất ít. Tuyết rơi ở sa mạc Sahara nhắc nhở mọi người về biến đổi khí hậu toàn cầu.
Nhà khí tượng học người Nga Roman Vilfan cho biết hiện tượng tuyết rơi ở sa mạc Sahara, sóng lạnh ở Bắc Mỹ, thời tiết rất ấm áp ở Nga và châu Âu, và mưa lớn gây lũ lụt ở Tây Âu. Sự xuất hiện của những hiện tượng thời tiết bất thường này ngày càng thường xuyên hơn, và nguyên nhân là do biến đổi khí hậu gây ra bởi sự nóng lên toàn cầu.
Hiện nay, ở bán cầu nam, tác động của sự nóng lên toàn cầu có thể được nhìn thấy rõ rệt. Trong khi bán cầu bắc vẫn đang phải đối mặt với đợt rét đậm, bán cầu nam lại hứng chịu đợt nắng nóng, với nhiệt độ vượt quá 40°C ở nhiều khu vực Nam Mỹ. Thị trấn Onslow ở Tây Úc đã ghi nhận nhiệt độ cao nhất là 50,7°C, phá vỡ kỷ lục về nhiệt độ cao nhất ở bán cầu nam.
Nhiệt độ cực cao ở bán cầu nam có liên quan đến hiệu ứng vòm nhiệt. Trong mùa hè nóng, khô và không có gió, không khí ấm bốc lên từ mặt đất không thể lan tỏa mà bị nén xuống mặt đất bởi áp suất cao của khí quyển Trái đất, khiến không khí ngày càng nóng lên. Nắng nóng cực độ ở Bắc Mỹ năm 2021 cũng do hiệu ứng vòm nhiệt gây ra.
Ở cực nam của Trái đất, tình hình không mấy khả quan. Năm 2017, tảng băng khổng lồ mang số hiệu A-68 đã tách ra từ thềm băng Larsen-C ở Nam Cực. Diện tích của nó có thể đạt tới 5.800 km vuông, gần bằng diện tích của Thượng Hải.
Sau khi tảng băng trôi tách ra, nó đã trôi dạt trên Nam Đại Dương. Nó đã trôi một quãng đường 4.000 km trong một năm rưỡi. Trong thời gian này, tảng băng tiếp tục tan chảy, giải phóng tới 152 tỷ tấn nước ngọt, tương đương với dung tích chứa của 10.600 Hồ Tây.
Do hiện tượng nóng lên toàn cầu, sự tan chảy của hai cực Bắc và Nam, nơi chứa lượng lớn nước ngọt, đang tăng tốc, khiến mực nước biển tiếp tục dâng cao. Không chỉ vậy, nước biển ấm lên còn gây ra hiện tượng giãn nở nhiệt, làm cho đại dương rộng lớn hơn. Các nhà khoa học ước tính rằng mực nước biển toàn cầu hiện cao hơn từ 16 đến 21 cm so với 100 năm trước và hiện đang tăng với tốc độ 3,6 mm mỗi năm. Khi mực nước biển tiếp tục dâng cao, nó sẽ tiếp tục làm xói mòn các đảo và các khu vực ven biển có độ cao thấp, đe dọa sự sống còn của con người ở đó.
Các hoạt động của con người không chỉ trực tiếp xâm lấn hoặc thậm chí phá hủy môi trường sống của động thực vật trong tự nhiên, mà còn phát thải một lượng lớn khí carbon dioxide, methane và các khí nhà kính khác, khiến nhiệt độ toàn cầu tăng lên, dẫn đến biến đổi khí hậu và làm tăng khả năng xảy ra các hiện tượng thời tiết cực đoan.
Người ta ước tính hiện có khoảng 10 triệu loài đang sinh sống trên Trái đất. Nhưng trong vài thế kỷ qua, có tới 200.000 loài đã tuyệt chủng. Nghiên cứu cho thấy tốc độ tuyệt chủng loài hiện nay trên Trái đất nhanh hơn tốc độ trung bình trong lịch sử Trái đất, và các nhà khoa học tin rằng sự kiện tuyệt chủng hàng loạt lần thứ sáu có thể đã đến.
Trong hàng trăm triệu năm qua trên Trái đất, hàng chục sự kiện tuyệt chủng loài, lớn nhỏ, đã xảy ra, bao gồm năm sự kiện tuyệt chủng hàng loạt cực kỳ nghiêm trọng, khiến hầu hết các loài biến mất khỏi Trái đất. Nguyên nhân của các sự kiện tuyệt chủng loài trước đó đều đến từ tự nhiên, và sự kiện thứ sáu được cho là do con người gây ra. Nhân loại cần phải hành động nếu không muốn bị tuyệt chủng như 99% các loài trên Trái đất đã từng.
Thời gian đăng bài: 12/04/2022